GayNed

Wilders is een boze baby en Trump is een drakenvechter

Metaforen in politieke cartoons

Beelden vertellen nooit alleen wat er te zien is. Ze kunnen iemand sympathiek, belachelijk, bedreigend of heldhaftig maken, soms zonder dat daar één woord voor nodig is. Dat kennen we uit film, fotografie en reclame, maar in politieke cartoons gebeurt het vaak bijzonder compact.

Waarom wordt Geert Wilders bijvoorbeeld afgebeeld als een boze baby? En waarom verschijnt Donald Trump in een Amerikaanse cartoon als drakenvechter? Zulke beelden zijn grappig of scherp, maar ze doen meer. Ze geven ons in één oogopslag een bepaalde manier om naar een politicus of gebeurtenis te kijken.

Daarmee sluit deze lezing aan bij een centrale belangstelling van de onze interessegroep Filmenmeer: hoe beelden betekenis krijgen en hoe beeldmakers onze blik sturen.

Charles Forceville (UvA) laat zien hoe politieke cartoonisten gebruikmaken van visuele metaforen. Een metafoor hoeft immers niet alleen uit woorden te bestaan. Ook een beeld kan het ene voorstellen door middel van iets anders en zo een interpretatie suggereren. In een politieke cartoon is zo'n metafoor zelden neutraal: zij presenteert een bepaalde visie en krijgt daarmee ook een ideologische lading.

In zijn lezing bespreekt Charles twee groepen cartoons. De eerste laat zien hoe Geert Wilders in Nederlandse politieke cartoons werd verbeeld. Daarna kijkt hij naar Amerikaanse en Chinese cartoons over de handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en China, vaak met Donald Trump of Uncle Sam in de hoofdrol. Zo wordt zichtbaar hoe hetzelfde politieke conflict vanuit verschillende perspectieven heel anders in beeld kan worden gebracht.

Aan de hand van concrete voorbeelden onderzoekt Charles hoe zulke beeldmetaforen werken, waarom we ze vaak onmiddellijk begrijpen en hoe humor, kritiek en politieke visie in één beeld kunnen samenvallen.